بایگانی خرداد, ۱۳۹۰

سفر به سرزمین یوگی‌ها

دوشنبه, ۳۰ خرداد, ۱۳۹۰

[شهر Rishikesh واقع در ایالت Uttarakhand، شمالی‌ترین نقطه کشور هندوستان، دروازه هیمالیاست. این شهر که بعنوان مهد یوگا شناخته می‌شود و ملقب به شهر یوگی‌هاست، در دامنه کوه‌های هیمالیا جای گرفته و رود گنگ را چون غول خفته آرامی در دل خود جای داده‌است. شهری که تقریباً در ۲۵ کیلومتری شهر مذهبی Haridwar قرار گرفته دارد و در هر چند قدمی آن نگاهت به نگاه یک آشرام یا معبد گره می‌خورد. تجربه سفر انفرادی من به این شهر برای شناخت یوگای سنتی، بهانه نوشتن پست حاضر است ....]

شک نکنید که مسیر سفر به این شهر شما را تحت تاثیر قرار خواهد داد، طبیعت بکر و دست‌نخورده آن در کنار حیواناتی که به آسودگی در حال خرامیدن هستند.

با این حال، بدون توجه به اینکه در کدام هتل یا آشرام سکنی می‌گزینید، اولین سئوالی که احتمالاً در بدو ورود شوک‌انگیزتان به این شهر به ذهن شما خطور خواهد کرد این است: «چطور می‌توان تحت تعالیم یوگا بود، اصول یاما و نیاما را بعنوان اصول اولیه یوگای هشت مرحله‌ای پاتانجلی دانست و اینقدر ناتمیز زندگی کرد!» باید کمی صبور بود، اینجا همان جایی است که برای جذب تجربه واقعی فضای سنتی یوگا، چشم‌‌ها را باید شست و جور دیگر باید دید ….

کمی که می‌گذرد متوجه خواهید شد که از امکانات بدیهی زندگی مدرن خلع سلاح شده‌اید. البته با تلاش زیادی می‌‌توانید امکاناتی را که به آن عادت کرده‌اید دوباره دور و بر خود جمع کنید. اما بهتر است حال که پایتان به این‌ شهر کشیده شده‌است، دست و پا زدن را کنار بگذارید و خود را به جریان ساده حرکت زندگی جدیدتان سازگار کنید.

در این شهر، عبادت بی‌بهانه‌ترین کاری است که می‌توان در تمام ساعات روز انجام داد. به زودی چشم‌هایتان به دیدن مجسمه خدایان هندی در گوشه و کنار هر معبد و یا سالن یوگا عادت خواهد کرد. اسم خدایان و شمائل آنها در ذهنتان نقش می‌بندد و با دیدن این حجم از عجایب عبادی، خود را در لبه پرتگاه خداحافظی همیشگی با یوگا می‌یابید. اما باز هم کمی صبور باشید، در دامن مهربان این طبیعت دیدنی، تجربه‌های بسیاری انتظار شما را می‌کشد… ….

در جایی خوانده بودم «یوگی کسی است که خشونت در وجودش به حداقل رسیده باشد»، اگر این تعریف را بپذیریم، ری‌شی‌کش بدون تردید، شهر یوگی‌هاست. نه به خاطر مرتاضان و قدیسینی که با لباس نارنجی رنگ در گوشه و کنار آن پرسه می‌زنند که به جهت فضای صلح و آرامش نابی که در کنار تمام ناملایمات اجتماعی و اقتصادی چشم‌گیر خاص جامعه هند در آن به چشم می‌خورد. همه چیز به آرامی رود گنگ در این شهر جاری است. علی‌رغم تمام پیچیدگی‌ها و تضادهای ذهنی که ممکن است با آن مواجه شوید، این موضوع، اولین واقعیتی است که به سرعت ذهن بی‌توقع و بی قضاوت شما را به خود جلب خواهد کرد.

حضور رود گنگ را در این شهر نمی‌توانید نادیده بگیرید. سکوت و آرامش عجیبی که در هم نشینی با آن در خود احساس می‌کنید، تجربه‌ای وصف‌ناپذیر است و اگر اهل مراقبه باشید به جرات می‌توان ادعا کرد که یکی از بهترین مراقبه‌های طول زندگیتان می‌تواند در خنکای نسیم سحرگاهی، در همنشینی این رود و با نوای جاری آن باشد.

اینجا بهشت حیوانات است. در شهری که تقریباً ۹۰٪ انسان‌‌ها گیاهخوارند، مفهوم ترس حتی برای هیچ حیوانی، مفهوم آشنایی نیست. بدون هیچ نگرانی می توانید از کنار، سگ‌ها، میمون‌ها و گاوهای اشرافی این شهر بگذرید و مطمئن باشید که به حضور آنها در طبیعت خدشه‌ای وارد نکرده‌اید.

مراقب باشید، اینجا خطری جدی شما را تهدید می‌‌کند! حتی  حضور یکباره در این فضا می‌تواند عمیق‌ترین ارتباطات عاطفی شما با  یوگا را برای همیشه از بین ببرد. اما اگر بتوانید تمام تکان‌های اولیه را کنار بگذارید و با ذهنی بی‌قضاوت و پذیرش بیشتری خود را با آن یکی کنید، به آشرام‌‌های مختلف سرک بکشید و در کلاس‌‌ تمرینات روزانه آنها که معمولاً بصورت رایگان در دسترس است، شرکت کنید، دریچه‌های جدیدی به سوی شما بازخواهد شد.

به زودی متوجه می‌شوید که فضای ساده، بی‌آلایش و بی‌توقع آساناها، تمرینات تنفسی و مراقبه در یوگا یک فضای کاملاً واقعی و فردی است که هیچ وابستگی به ملیت، مذهب و آداب و رسوم کشور و قوم خاصی ندارد. متوجه خواهید شد که حتی بسیاری از مردمان هند با یوگا آشنایی ندارند، آشنایی بخش دیگری از مردم نیز در حد انجام آساناها آن هم بصورت مبتدی و نه پیشرفته است. و عده کمی با تمرینات پرانایام آشنایی دارند و تنها بخش کوچکی شناخت کافی در خصوص فلسفه یوگا، فضای مراقبه، بعنوان یک تمرین روزانه فردی و …  دارند. به این ترتیب به سرعت هند را از معادله یوگا خارج می‌کنید و مرز فردی بین یوگا و اعتقادات مذهبی رایج در هند قائل خواهید شد. فرد از فضای کمال‌گرایی نسبت به یوگا خارج شده و در فضای متعادل‌تری مسیر خود را طی خواهد کرد و از سوی دیگر بیش از پیش به تاثیر ممارست بی‌ادعا اما واقعی در تمرینات شخصی برای تغییر مسیر زندگی به سمت سلامت جسم و روان پی خواهد برد.

تمام آنچه خواندید صرفاً خلاصه‌‌ای بود از حاصل دیده‌‌ها، تجربه‌ها و برداشت‌‌های شخصی من در عمر کوتاه سفرم به این شهر فارغ از هیچ تعصبی که می‌تواند از فردی به فردی دیگر تغییر کند. هر چند سفر به شهر ری‌شی‌کش سفر سختی است که هیچ شباهتی به یک سفر تفریحی ندارد اما پذیرش این سختی و تجربه بودن در آن را به چند گروه پیشنهاد می‌کنم: مربیان یوگا، علاقه‌مندان به فلسفه پیدایش یوگا، اسطوره‌شناسان و محققین مذاهب، فرهنگ‌ها و آداب و رسوم ملل مختلف دنیا و خصوصاً کسانی که با تعصب ویژه‌ای یوگا را دنبال و خود را در آستانه خطر کمال‌گرایی در این زمینه احساس می‌کنند.

 

آنچه یک کمک مربی یوگا باید بداند

شنبه, ۷ خرداد, ۱۳۹۰

[ممکنه این پست در نگاه اول کمی تخصصی به نظر برسه اما از اونجا که می‌تونه حس فضای متفاوت یک کلاس یوگا با دیگر کلاس‌های ورزشی رو منتقل کنه، خوندنش رو به تمام افرادی که در خصوص یوگا علاقه‌مند یا کنجکاو هستند، توصیه می‌کنم. شاید نوشتن این پست برای من که مدت زیادی نیست وارد حیطه مربی‌گری یوگا شدم کمی زود به نظر برسه اما فضای آموزش اونقدر فضای پویا و دینامیکی هست که می‌شه با کمی دقت و کنجکاوی از تک تک لحظات اون تجربه‌های بی‌نظیری کسب کرد. این پست حاصل تمام شنیده‌ها، دیده‌ها، آموخته‌ها و تجربه‌های شخصی من در این زمینه است. می‌‌خواستم چیزی رو از قلم نندازم و حق مطلب رو ادا کنم، به همین علت کمی سخت بود و فاصله‌اش با آخرین پستی که نوشتم، کمی زیاد شد. البته باور دارم که چیزهای زیادی هنوز برای یاد گرفتن و تجربه کردن در این راه پیش رو خواهم داشت ...]

در یک کلاس یوگا شما بعنوان کمک مربی، ‍پیوسته با سه عامل بیرونی یعنی فضای کلاس، مربی و شاگردان در ارتباط هستید.

شما در تعامل با فضای کلاس:

فضای یک کلاس یوگا، با توجه به اهمیت آرامش ذهن و آزادی تنفس در طول انجام تمرینات، یکی از ابزارهای مهم محسوب می‌شود و از اصلی‌ترین وظایف کمک مربی یوگا فراهم آوردن فضای مناسب تمرین برای شاگردان است. در این زمینه نکات زیر را در نظر داشته باشید:

- نور کلاس در طول انجام تمرینات رهاسازی، تنفسی و مراقبه می‌بایست کمتر و ملایم‌تر از نور کلاس در زمان انجام آسانا‌ها(تمرینات بدنی) باشد.

- مانند یک دماسنج به دمای کلاس حساسیت نشان دهید و با کمک تنظیم سیستم گرمایشی با توجه به دمای فصل، دمای مناسب را برای فضای کلاس مهیا سازید. دمای کلاس می‌بایست گرمای حاصل از انجام تمرینات قدرتی را از بدن شاگردان گرفته و در عین حال منجر به سردشدن بیش از حد بدن آنها نشود.

- با توجه به اینکه حین انجام تمرینات رهاسازی، دمای بدن چند درجه ‍پایین‌تر از دمای معمول بدن است لذا در حین انجام تمرینات رهاسازی، سیستم خنک‌کننده یا تهویه کلاس را خاموش نمایید.

- حین انجام تمرینات تنفسی و مراقبه که نیاز به هوای تازه و سبک بیش از مواقع دیگر احساس می‌شود، سیستم گرمایشی و تهویه سالن تمرین را مطابق نیاز تنظیم کنید.

- با کم‌کردن نور کلاس، پخش موسیقی ملایم و دعوت به انجام تمرینات انفرادی رهاسازی پیش از شروع کلاس، شاگردان را به حفظ سکوت ترغیب کنید. به این ترتیب التهابات حاصل از دنیای بیرون از کلاس در شاگردان کاهش یافته و با ذهن و جسمی آرام برای انجام تمرینات در طول کلاس آماده خواهند شد.

شما در تعامل با مربی:

- قبل از هر چیز جایگاه خود را بعنوان کمک‌مربی بپذیرید و خود را کاملاً‌ با این فضا یگانه کنید.

- در خصوص فضای تدریس و نحوه ارائه مطالب توسط مربی، کاملاً پذیرش داشته باشید.

- به یاد داشته باشید که شما و مربی یک بدنه را تشکیل می‌دهید که سکان کلاس را تا رسیدن به سرمنزل مقصود به دست دارید. بنابراین به اندازه مربی در کلاس کوشا باشید.

- تکنیک تمرینات و محدودیت‌های هر تمرین را بخوبی بشناسید و در مواقع لازم مربی را در ارائه هر چه بهتر تمرینات در کلاس یاری کنید.

- در طول کلاس شنوایی خود را به مربی بس‍پارید و بینایی‌تان را با بدن شاگردان همراه کنید و بکوشید تا هرآنچه مربی می‌گوید را در بدن شاگردان بررسی و در صورت نیاز اصلاح کنید.

- در ابتدای کلاس در خصوص تمرینات آن جلسه با مربی هماهنگی لازم را داشته باشید.

- در انتهای کلاس دقایقی را به تبادل نظر و ابراز‌های لازم اختصاص دهید. در این فضا می‌توانید نکاتی را که به نظرتان ضروری می‌رسد به مربی یادآور شوید.

شما در تعامل با شاگردان:

- به یاد داشته باشید که جایگاه شما در کلاس به عنوان کمک مربی هیچ امتیاز و برتری را برای شما به همراه نمی‌آورد. شما صرفاً با تمرینات یوگا بیشتر از شاگردان کلاس آشنا هستید. همواره می‌توانید از هر کسی بیاموزید، این فضای پویای دهش و پویش را با تکبر و غرور کاذب از دست ندهید.

- اصلاح حرکات می‌تواند با کلام، نمایش نحوه اجرای حرکت صحیح و یا تماس فیزیکی دست یا ‍پا با بدن شاگردان انجام شود.

- نحوه دست‌گذاری و اصلاح بدن را در هر یک از حرکات بخوبی فرا بگیرید.

- برای فضای شخصی شاگردان در تجربه تمرینات احترام قائل شوید. به بیان دیگر اجازه دهید که شاگردان با تجربه فردی خود در آسانا قرار گرفته و به حرکت بروند و پس از آن برای اصلاح بدن آنها اقدام کنید.

- در جلسه اول هر کلاس از شاگردان در خصوص حساسیت به لمس فیزیکی سئوال کنید و اگر فرد یا افرادی تماس فیزیکی دست شما را با بدن خود نمی‌پسندد، در طول تمرینات کاملاً به این موضوع آگاه باشید.

- در فضای کلاس سکوت داشته باشید و سعی کنید با حداقل استفاده از کلام و تماس فیزیکی، بدن افراد را در انجام حرکات اصلاح کنید.

- همواره با ذهن و دستی آرام و همسو جهت اصلاح، به سمت شاگردان حرکت کنید و از اصلاح بدن آنها با حرکات سریع و عجولانه جداً بپرهیزید.

- دمای دست شما می‌بایست همواره به اندازه دمای طبیعی بدن باشد. به همین خاطر در روزهای سرد زمستان چند دقیقه پیش از آغاز کلاس با سایش دست‌ها به یکدیگر آن‌ها را گرم کنید. هرگز با دستان سرد بدن شاگردان را لمس نکنید.

- توجه خود را در تمام کلاس بطور یکسان توزیع کنید. و در طول انجام تمرینات تمام کلاس را زیر نظر داشته باشید.

- افرادی که با محدودیت یا خشکی بدن رو به رو هستند را با کمک ابزار(آجر یوگا، کمربند، صندلی و …) در انجام حرکات یاری و تشویق کنید.

علاوه بر سه عامل بیرونی اشاره شده، یک کمک مربی یوگا می‌بایست بصورت پیوسته با عوامل درونی و شخصی خود نیز در ارتباط باشد. در این خصوص موارد زیر را در نظر داشته باشید:

- درانجام تمرینات روزانه فردی شامل انجام آسانا، تمرینات تنفسی و مراقبه جدیت و تداوم داشته باشید و به‌عنوان یک منبع انرژی عظیم از آن بهره بگیرید. این توصیه ارتباط مستقیم با سطح انرژی فردی و حضور موثر شما در کلاس خواهد داشت.

- سعی کنید همیشه حداقل ۱۵ دقیقه پیش از شاگردان و مربی در کلاس حضور داشته باشید. در اینصورت می‌توانید فضای سالن را آماده نموده و با انجام تمرینات نرمشی سبک بدن خود را برای انجام تمرینات آماده کنید.

- افکار و مشغله‌‌های ذهنی خود را پشت در کلاس بگذارید. تنها با ذهنی آرام می‌توانید حضور موثر و کمک‌کننده‌ای در کلاس داشته باشد. برای کمک به این امر می‌توانید در مواقعی که گفتگوی ذهنی و یا دغدغه مهمی دارید، دقایقی قبل از شروع کلاس قلم و کاغذ را بردارید و تمام افکار را به صفحه سپید کاغذ بسپارید و به این ترتیب با ذهنی سبک‌تر وارد فضای کلاس شوید.

- لباس سفید ساده و گشاد به تن کنید و تا حد امکان از زیورآلات استفاده نکنید. به این ترتیب می‌توانید مطمئن باشید که حرکت شما در سطح کلاس توجه شاگردان را از فضای تمرینات منحرف نخواهد کرد.

- در صورت امکان ‍پیش از ورود به کلاس، دوش بگیرید و از خوشبوکننده‌‌های بدن تا حد امکان استفاده نکنید.

-  به‌روزرسانی دانش علمی خود را در زمینه یوگا، جزء وظایف فردی مهم محسوب کنید و در طول هفته زمانی را به مطالعه و تحقیق در خصوص آساناها و دیگر مطالب مرتبط با یوگا اختصاص دهید.

در پایان، به خاطر داشته باشید فضای کمک به دیگران، فضای باارزشی است که همواره باید ازآنها که با حضورشان شما را در آن جایگاه قرار می‌دهند سپاسگزار باشید.